Bir Spor Dalı İçin Patent Almak Mümkün mü?

Çoğumuz için tamamen yeni bir spor dalı icat etme fikri, pek de hayal bile edilemez gibi görünüyor. Ancak, yeniliklerin sürekli olduğu ve her geçen gün yeni bir şeyin hayatımıza girdiği bir zaman diliminde yaşıyoruz. İnsanlar, her yaptıklarıyla, yaratıcılığın bir sınırının olmadığını kanıtlamaya devam ediyorlar. Bu özgürlük, birçok mucidi, yaratacakları bir sporun patentini alıp alamayacaklarını merak etmeye de sevk ediyor?

Konunun detaylarına dalmadan önce, sınai mülkiyet ile fikri mülkiyet arasındaki ince çizgiyi anlamalıyız. Öyleyse, bu iki kavram arasındaki temel farklılıklara bakarak konuyu incelemeye başlayalım. Bu, patentlerin nasıl bir işleve sahip olduğunu daha iyi anlayabileceğimiz anlamına da gelecektir.

Fikri mülkiyet ve sınai mülkiyet

Fikri mülkiyet ve sınai mülkiyet, münhasır veya çelişkili kavramlar değildir. Bunun yerine birbirlerini tamamlarlar ve yazarların, mucitlerin ve yaratıcıların haklarını korumayı amaçlarlar. Bu insanlar, kendilerini oldukça farklı faaliyet alanlarına adarlar.

Her yaratılan şey farklı olacaktır. Bu nedenle, her bir buluşa ait haklar ile ilgili konuların nasıl düzenlenmiş olması gerektiğini ayırt etmemiz ve buluşu yapan kişileri korumak için sınırlar koymamız gerekir. Tahmin edebileceğiniz gibi, bir sporun patentini almak, yeni bir inşaat aletinin veya edebiyat eserinin patentini almaktan farklıdır.

Fikri mülkiyet, ekonomik olarak yararlanılabilecek tüm maddi veya manevi malları kapsar. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütüne (WIPO) göre, insan zihninin orijinal bir eseri, fikri mülkiyete konu olabilir.

Bununla birlikte, fikri mülkiyet yasaları, farklı buluşlara ekonomik kullanım haklarının verilmesine belirli koşullar ve sınırlar koymaktadır. Kanunlar, yaratımın niteliğini veya türünü ve bu ürünü ticarileştirmedeki potansiyel ve olası riskleri dikkate alır.

Öte yandan, sınai mülkiyet, fikri mülkiyetin patentleri, ticari markaları, faydalı modelleri, ticari isimleri ve endüstriyel tasarımları içeren bir parçasıdır. Bununla birlikte, insanlar hem sınai hem de fikri mülkiyet konularını ifade etmek için genellikle “patent” terimini kullanırlar.

Bir spor dalı için yanlış “patent” kullanımı

Spor dünyasında, insanların genellikle “patent” kelimesini yanlış kullandığını görüyoruz. Örneğin, medyanın Arjantinli teknik direktör Diego Simeone’nin oyuncularını motive etmek ve futbol hakkında konuşmak için kullandığı belirli ifadeleri “patentlemeyi” planladığını medya mensuplarına doğruladığı zamanların üzerinden çok uzun zaman geçmiş değil.

Bir deyimin, dilin veya herhangi bir dilsel ögenin patentini almak imkansızdır. Dilin patentini alamayız çünkü patent, devletin söz konusu yeni ürünü, süreci veya teknolojiyi oluşturan kişiye verdiği bir dizi münhasır haktır. Ürün, yaratıcı bir sürecin sonucu olmalı ve endüstriyel bir uygulamaya sahip olmalıdır.

Başlangıç olarak, bir kelime öbeği veya dilin bir şekilde kullanımı, ürün veya teknoloji değildir. İkincisi, devlet, belirli bir kelime öbeği için tek bir kişiye özel haklar veremez, çünkü ifadeler temelde dili konuşan bir nüfusun tamamı için günlük kelimelerin kombinasyonlarıdır.

Simeone davasına dönecek olursak, aslında, bu antrenör, İspanyol Patent ve Ticari Marka Ofisine (orijinal kısaltmasıyla OEPM) bir patent değil, bir ticari marka talebi ile başvurdu. Ofis, aşağıdaki açıklama doğrultusunda, buradaki ticari markayı gördükleri için koçun talebini onayladı:

…kelimeler, resimler, şekiller, semboller, grafikler, harfler, sayılar ve hatta üç boyutlu şekiller; ve bunların kombinasyonları (paket malzemeleri, kaplar, ürün formları veya bunların sunumları).

Peki, bir spor dalı için patent alabilir misiniz?

Hayır! Bir sporun patentini, oldukça çeşitli nedenlere dayancak şekilde yanıtlamak gerekirse, veremezsiniz. Öncelikle spor, düzenlenmiş bir rekabet faaliyetidir ve patentli olabilecek bir endüstriyel uygulama ürünü veya teknolojisi değildir.

Dahası, sporları patentlemek mümkün olsaydı, bu durum, bu spor dalına ilişkin bir rekabet ortamında, bir tekelin yaratılmasına da yol açabilirdi. Bunun olmasını önlemek için spor yasaları, tüm vatandaşların spora eşit erişimini garanti ederler.

Ayrıca yeni oyunların veya etkinliklerin de, otomatik olarak resmi bir spor dalı haline gelmediğini de belirtmeliyiz. Söz konusu yeni aktivite, rekreasyonel aktivite statüsünden kurtulmak için en az bir yetkili spor kurumu tarafından spor olarak tanınmalıdır.

Bu konuya ilişkin anlatacaklarımız tamamlamadan önce, bir fikrin patentini almanın imkansız olduğunu da vurgulamak istiyoruz. Patent başvurusunda bulunmadan önce, başvuru sahibi fikri bir pilot projede, geçici üründe veya teknolojide gerçekleştirmelidir. Ayrıca, başvuru sahibi, yalnızca ürünü tamamen yenilikçi ise ve daha önce patent sistemine girmemişse, bu ürüne ait patent haklarını alabilecektir.